معرفی رشته اتاق عمل

آخرین بروزرسانی: ۱۴۰۱/۰۵/۰۵ ۰۹:۰۱| تعداد بازدید: 477
اتاق عمل

تعریف رشته:

رشته کارشناسی پیوسته اتاق عمل شاخه اي از علوم پزشکی است که طی این دوره دانشجویان با اصول جدید اتاق عمل و تکنولوژي هاي نوین جراحی در جراحی هاي تخصصی و فوق تخصصی آشنا شده و مراقبت و کمک به اداره بیمار را قبل و حین و بعد عمل می آموزند . دانش آموختگان این رشته عضوي از تیم بهداشتی درمانی خواهند بود که به عنوان بخشی از تیم جراحی براي کمک به اجراي یک عمل جراحی با نتایج مطلوب در بخشهاي اتاق عمل بیمارستان بخشهاي مداخله تشخیصی درمانی و مراکز مراقبتی سیار ایفاي نقش می نمایند .

تاریخچه رشته :

در سراسر دنیا برنامه اتاق عمل به دو صورت ارائه می شود در حالت اول دانش آموختگان رشته کارشناسی پرستاري ( پس از کسب مدرك لیسانس ) در یک دوره یک تا دو ساله براي ورود به اتاق عمل آموزش می بینند. در مرحله دوم دانشجویان در مقطع کاردانی آموزش هاي عمومی دوره اتاق عمل را می گذرانند و براي ایفاي نقش به عنوان فرد سیار و اسکراب ( دست شسته ) آماده می شوند و سپس در صورت تمایل در یک دوره یک و نیم الی دو و نیم ساله براي ایفاي نقش به عنوان کمک اول جراح آماده می شوند.

استاندارهاي مراقبت از بیمار در انجمن پرستاران اطاق عمل آمریکا نشان می دهد که دانشجویان دوره هاي تکنسین اطاق عمل می توانند تا دوره هاي تخصصی بالاتر ادامه تحصیل دهند ، با ذکر این نکته که افراد هر گروهی شرح وظایف خاص خود را دارند و نقش افرادي که دوره تخصصی را طی کرده اند با تکنسین اطاق عمل تفاوت دارد .

بر اساس استاندارهاي انجمن تکنولوژیست هاي جراحی، افراد شاغل در اتاق عمل داراي مدارك متفاوتی می باشند. به عنوان مثال تکنولوژیست هاي جراحی براي ایفاء نقش اسکراب در سه سطح یک تا سه آموزش می بینند در سطح اول فرد در عملهاي عمومی وارد می شود، در سطح دوم می تواند در عملهاي تخصصی تر ایفاء نقش نماید و در سطح سوم فرد در حوزه مدیریت نیز وارد می گردد. مطابق استاداندارهاي این انجمن« کمکهاي اول جراحان »  نیز در سه سطح پایه ، عمومی و تخصصی فعالیت می کنند.« کمک اول جراح » می تواند یک پزشک ، یک پرستار دوره دیده اطاق عمل ( پرستار با مدرک RN که دوره اطاق عمل را گذرانده ) و یا یک تکنولوژیست جراحی که یک دوره آموزشی اضافه ( 5/1-5/2ساله ) گذرانده است و دارای مجوز کار و مدرک برای ایفای نقش کمک اول جراح است باشد. این انجمن که توسط دانشکده جراحان آمریکا ، انجمن بیمارستانهای آمریکا ، انجمن پرستاران اطاق عمل پایه گذاری شده ، نیز در پیشنهادات خود اعلام نموده که برای تکنسینهای جراحی دوره های مقدماتی حداقل مدرک فوق دیپلم و برای دوره های پیشرفته و نیز « کمکهای اول جراح » کسب مدرک لیسانس ضرورت دارد .

رشته اتاق عمل درایران درمقطع کاردانی بین سالهاي 1366 تا 1380 و درمقطع کارشناسی پیوسته وناپیوسته ازسال 1387دردانشکده هاي مختلف سطح کشور راه اندازي گردید. این رشته در دانشکده هاي پیراپزشکی و یا پرستاري به دانشجویان ارائه می گردد . در این دانشکده گروه اتاق عمل متولی اداره دانشجویان در رشته کاردانی اتاق عمل می باشد.

 

ضرورت وجود حرفه و ارتقاء حرفه اي:

امروزه بیش از پیش نقش پرسنل جراحی آموزش دیده در سیستم بهداشتی درمانی مشخص شده است تکنولوژیست هاي اتاق عمل عضو مهمی از تیم بهداشتی بوده که در تماس نزدیک با جراحان ، متخصصان بیهوشی و پرستاران در راستاي تامین مراقبتی مطلوب براي بیماران فعالیت می کنند .عملکرد انسانی و شایسته حرفه هاي مراقبتی دانش و مهارت وسیعی می طلبد و از آنجا که سنگ زیربنایی رشد و توسعه یک حرفه ، آموزش آن حرفه می باشد ، پرسنل اتاق عمل نیز مانند سایر اعضاء سیستم بهداشتی درمانی نیازمند اجراي استانداردهاي آموزشی می باشند . انتظار می رود که در سال هاي آینده میزان نیاز به تکنولوژیست هاي اتاق عمل سریعتر از حد متوسط افزایش یابد. علت این امر افزایش تعداد و انواع اعمال جراحی و رشد جمعیت و نیز افزایش میزان سالمندي است ( زیرا افراد سالمند نیاز به اعمال جراحی بیشتري دارند)، از سویی پیشرفت سریع تکنولوژي پزشکی موجب تغییرات چشمگیري در زمینه تکنولوژي جراحی می گردد . پیشرفتهاي تکنیکی مانند تکنولوژي فیبرهاي نوریو یا لیزر موجب ایجاد تکنیکهاي جراحی جدید می شود و اتاق عمل هاي آینده براي تطابق با کامپیوترها ، لیزرها ، فیبرهاي نوري ، الکترونیک و رباطها به منظور انجام مراقبات روتین بیمار آماده می شوند . لذا تغییرات وسیع و چشمگیر موجود در تکنیکهاي جراحی نیازمند هم سطح شدن تکنسینهاي جراحی با نقشها و وظایف جدید بوده و برنامه آموزشی کنونی براي برآوردن نیازهاي پرسنل اتاق عمل در آنیده کافی نخواهد بود . بنابر این تکنولوژیستهاي اتاق عمل باید براي این چالش هاي در حال پیشرفت و تغییر آماده شوند.

توانمندي هاي اختصاصی مورد انتظار از دانش آموختگان:

این توانمندي ها شامل موارد زیر هستند:

- ارتباط حرفه اي

- آماده سازي و چینش وسایل

- کار با وسایل و تجهیزات

- نگهداري وسایل و تجهیزات

- ایمنی بیماران، کارکنان، محیط کار

- جابجایی و انتقال صحیح بیمار

- پوزیشن دهی بیمار تحت نظر جراح

- شستن دست به روش اسکراب

- پرپ و درپ

- سیرکولار جراحی

- اسکراب جراحی

- هموستاز جراحی

- کوتریزاسیون جراحی

- مراقبت از زخم جراحی

- احیا قلبی، ریوي، مغزي

- گند زدایی و استریلیزاسیون

 

جایگاه شغلی دانش آموختگان :

اغلب تکنولوژیست هاي اتاق عمل دربیمارستان ها ومراکزمراقبتی سیار استخدام می شوند. اگرچه بیمارستان ها اولین استخدام کننده این گروه می باشند، اما انتظار می رود استخدام آنها درمراکزجراحی سیار، مراکزمراقبتی سرپایی ومطب هاي پزشکان افزایش یابد.

طول دوره و شکل نظام آموزشی:

طول دوره کارشناسی پیوسته رشته اتاق عمل و نظام آموزشی آن مطابق آئین نامه آموزشی دوره کارشناسی پیوسته و ناپیوسته مصوب شوراي عالی برنامه ریزي علوم پزشکی است. مدت تحصیل حداقل 4سال و حداکثر 5سال (در شرایط خاص و با موافقت آموزش کل دانشگاه علوم پزشکی مثل مرخصی تحصیلی و....... ) می باشد.

دروس و تعداد واحدهاي درسی :

تعدادکل واحدهاي درسی دوره کارشناسی پیوسته رشته اتاق عمل 130 واحدو به شرح زیرمی باشد.

دروس عمومی : 22 واحد

دروس پایه و تخصصی: 74  واحد

کارآموزي: 18 واحد

کارآموزي درعرصه : 16 واحد

امکان ادامه تحصیل فارغ التحصیلان کارشناسی تکنولوژي اتاق عمل:

فارغ التحصیلان این رشته می توانند در  رشته هاي  کارشناسی ارشد اتاق عمل ، کارشناس ارشد پرستاری ویژه ، کارشناس ارشد پرستاری نوزادان ، کارشناس ارشد پرفیوژن ادامه تحصیل دهند..